Een meisje van vijftien krijgt van een oudere jongen uit de buurt de vraag of ze een tas wil bewaren. Ze krijgt er wat geld voor. Wat begint met een onschuldig klusje, groeit al snel uit tot meer: een pakketje wegbrengen. Iets ophalen. Een boodschap doorgeven. De bedragen worden groter. Het risico ook. Stoppen is moeilijker dan beginnen. Voor jongeren die hierin terechtkomen en niet weten hoe ze eruit moeten komen, biedt Keerpunt een anonieme plek om hun verhaal te vertellen.
Criminelen zetten jongeren steeds vaker in voor ondermijnende criminaliteit. Het vervoeren van drugs, het uitlenen van bankpassen, het uithalen van drugs uit containers of zelfs het plaatsen van explosieven. “Veel mensen denken dat zulke jongeren gewoon kunnen stoppen ”, zegt Sjoerd van Bemmel, teamleider bij Keerpunt. “Maar zo werkt het vaak niet. Er komt loyaliteit, afhankelijkheid en soms ook angst bij kijken. Het gaat veel verder dan alleen een verkeerde keuze maken.” Jongeren worden onder druk gezet, gemanipuleerd of afhankelijk gemaakt van mensen die misbruik maken van hun kwetsbaarheid. Toch zoeken ze zelden hulp.
Anoniem chatten
Daarom is Keerpunt er. Jongeren kunnen er anoniem chatten met gespecialiseerde hulpverleners over alles waar ze mee worstelen. Soms blijft het bij één gesprek. Soms is het eerste gesprek het begin van verdere hulp. Keerpunt kan dan jongeren in contact brengen met een zorgcoördinator, gemeente of andere hulpverlener die verder kan helpen. Keerpunt hoort bij Fier en krijgt geld van het ministerie van Justitie en Veiligheid via Preventie met Gezag. Hiervoor werkt Keerpunt samen met gemeenten en hulpverleners in het hele land. Jongeren die betrokken zijn bij criminaliteit, kunnen er anoniem chatten met hulpverleners. Dat maakt het makkelijker om hulp te zoeken, ook als ze bang zijn voor de gevolgen. Wil een jongere meer hulp? Dan kan Keerpunt hem of haar bijvoorbeeld in contact brengen met een zorgcoördinator mensenhandel. Zo kan een chatgesprek de eerste stap zijn om uit de criminaliteit te komen.
Veilig je verhaal doen
Al jaren werkt Sjoerd aan de aanpak van mensenhandel en criminele uitbuiting. Toen hij onderzoek deed naar de opkomst van criminele uitbuiting onder Nederlandse jongeren viel hem iets op. Jongeren die vastliepen in criminaliteit hadden geen plek om veilig hun verhaal te doen. “Als jongeren bescherming of hulp zochten, was de politie eigenlijk de enige plek waar ze terecht konden. Maar veel van deze jongeren durven die stap niet te zetten. Ze zijn bang voor de gevolgen, vertrouwen de politie niet of zien zichzelf helemaal niet als slachtoffer.” Dat bracht Sjoerd op het idee voor Keerpunt. Veel jongeren die bij Keerpunt aankloppen, hebben al ervaringen met hulpverlening, politie of justitie. Vaak ging het daarbij over problemen thuis, schooluitval of strafbare feiten, maar niet over de vraag hoe ze verstrikt waren geraakt in de criminaliteit. Keerpunt spreekt ook jongeren die nog nergens in beeld zijn en hier voor het eerst over hun situatie praten. Een anonieme chat kan voor hen uitkomst bieden.
Het begint vaak dichtbij huis
Volgens Sjoerd begint criminele uitbuiting vaak dicht bij huis. Jongeren komen ermee in aanraking via vrienden, familieleden, mensen uit de buurt of andere jongeren tegen wie zij opkijken. Het begint met een kans om wat geld te verdienen. Daarna volgen nieuwe verzoeken of opdrachten. Langzaam raken ze steeds verder afhankelijk van de mensen om hen heen. “Criminelen zijn vaak geen onbekenden”, vertelt Sjoerd. “Het zijn mensen die dichtbij staan, die vertrouwen hebben of dat vertrouwen winnen en jongeren het gevoel geven dat ze erbij horen. Ook geldzorgen kunnen een rol spelen. Wie thuis weinig te besteden heeft, zich verantwoordelijk voelt voor het gezinsinkomen of schulden moet aflossen, kan gevoeliger zijn voor de belofte van snel geld. Maar voor veel jongeren gaat het niet alleen om geld. Het gaat ook om status en erkenning. Zeker jongeren die weinig vertrouwen hebben in school, hulpverlening of andere volwassenen kunnen gevoelig zijn voor iemand die hen veel aandacht geeft.” Daardoor is eruit stappen vaak moeilijker dan het lijkt. Jongeren moeten dan namelijk niet alleen stoppen met bepaald gedrag, maar soms ook afstand nemen van vrienden, familieleden of een omgeving waarin ze zich thuis voelen. “Het gaat niet alleen over bedreiging", zegt Sjoerd. "Je moet soms ook het contact verbreken met mensen die belangrijk voor je zijn. En je moet jezelf opnieuw uitvinden, opnieuw bepalen wie je bent en waar je bij hoort.” Keerpunt probeert daarvoor een veilige eerste stap te bieden.
Niet met het vingertje wijzen
Keerpunt zoekt jongeren op via TikTok, Snapchat, Instagram en andere onlinekanalen. Vervolgens kunnen zij anoniem chatten met gespecialiseerde hulpverleners. Voor veel jongeren maakt die anonimiteit het verschil. Sommigen zijn bang voor de gevolgen als zij openlijk over hun situatie praten. Anderen weten nog niet goed wat er met hen gebeurt. “Deze jongeren krijgen al heel vaak te horen wat ze fout doen”, zegt Sjoerd. “Wij proberen niet met het vingertje te wijzen. We geven ruimte aan twijfel en proberen jongeren zelf inzicht te laten krijgen in hun situatie. Dat werkt vaak het beste.”
Daardoor durven jongeren vragen te stellen die ze ergens anders niet durven te stellen. Soms gaat het om een jongere die twijfelt of hij zijn bankpas moet uitlenen. Soms om iemand die al langere tijd in de criminaliteit zit. En soms om jongeren die zich afvragen hoe ze uit een situatie kunnen komen waarin ze steeds verder zijn vastgelopen.
Een eerste stap naar verandering
Sinds de start van Keerpunt in 2024 maakten steeds meer mensen gebruik van de chat. In 2025 waren dat er 516, tegenover 330 in 2024. Bij 210 chatgebruikers ging het gesprek over betrokkenheid bij criminaliteit. Onder hen waren 151 jongeren die zelf contact zochten. In 55 gesprekken waren er concrete aanwijzingen voor criminele uitbuiting. Omdat jongeren anoniem kunnen blijven, is niet bekend hoeveel jongeren uiteindelijk uit de criminaliteit stappen. Sommigen komen één keer langs en verdwijnen weer. Anderen keren maandenlang terug voor nieuwe gesprekken. “We weten niet altijd hoe het afloopt”, zegt Sjoerd. “Maar we weten wel dat een belangrijke eerste stap is dat jongeren zelf gaan begrijpen in welke situatie ze zitten.” Dat besef ontstaat soms tijdens een chatgesprek. Sjoerd denkt terug aan een jongen die een explosief had geplaatst. Aanvankelijk zag de jongen zichzelf vooral als dader. Tijdens de chat vertelde hij stap voor stap hoe hij in die situatie terecht was gekomen. Gaandeweg drong tot hem door dat hij zelf onder druk was gezet en was uitgebuit. “Dat inzicht was een belangrijk moment”, vertelt Sjoerd. “Pas toen kon hij nadenken over de vraag hoe hij eruit wilde komen.” Een andere jongere die Sjoerd zich nog goed herinnert, is een meisje dat vanwege drugsdelicten als verdachte in beeld was gekomen bij de politie. Zelf vertelde zij dat ze door een vriend steeds verder de criminaliteit was ingetrokken. Via meerdere gesprekken met Keerpunt werd contact gelegd met een regionale zorgcoördinator, die verdere hulp organiseerde. Daarna ging de begeleiding offline verder. “Vervolgens laten wij het weer los”, vertelt Sjoerd. “Onze rol is niet om alle hulp zelf te bieden, maar om ervoor te zorgen dat iemand op de juiste plek terechtkomt.”
Nieuw: ook hulp voor ouders
Sinds september 2026 biedt Keerpunt ook telefonische hulp aan ouders die zich zorgen maken over mogelijke betrokkenheid van hun kind bij criminaliteit. Daarmee breidt Keerpunt de bestaande hulp via de anonieme chat uit. Dat daaraan behoefte is, bleek al in 2025, toen 21 ouders via de chat contact zochten. Ouders kunnen de nieuwe hulplijn ook bellen als ze alleen een vermoeden hebben dat er iets mis is. Bijvoorbeeld omdat hun kind plotseling veel geld heeft, geheimzinnig doet of met andere vrienden omgaat. Gespecialiseerde familieondersteuners luisteren, geven advies over hoe ouders het gesprek met hun kind kunnen aangaan en zoeken zo nodig mee naar verdere hulp. Soms is één gesprek voldoende, soms is langere ondersteuning nodig.
De waarde van het gesprek
Soms kan de waarde van een online gesprek ook in iets anders zitten. Zo sprak Sjoerd een ervaringsdeskundige die jaren eerder gebruik had gemaakt van ‘Chat met Fier’, net als Keerpunt een onderdeel van Stichting Fier, maar dan meer gericht op andere vormen van geweld en onveiligheid. Wat haar was bijgebleven? Dat iemand voor het eerst tegen haar zei dat niet alles haar eigen schuld was. “Dat was voor mij een heel belangrijk moment”, vertelde ze later. Voor Sjoerd bewijst het dat een gesprek soms meer in beweging zet dan op het eerste oog zichtbaar is.
Gemeenten leren van elkaar
Keerpunt werkt nauw samen met gemeenten, politie, hulpverlening en andere partners (zie kader). Dat is nodig, want jongeren die uit een crimineel netwerk willen stappen, hebben vaak meer nodig dan alleen een goed gesprek. Sjoerd ervaart dat de ondersteuning voor deze jongeren per gemeente sterk verschilt. Niet overal zijn passende voorzieningen beschikbaar. Volgens hem hoeven gemeenten niet allemaal zelf het wiel uit te vinden. Op verschillende plekken ontstaan interessante initiatieven, zoals uitstapprogramma's in Den Haag en West-Brabant. “Er wordt veel ontwikkeld”, zegt hij. “Mijn advies is daarom: leer van elkaar en werk regionaal samen.” Maar er zijn volgens hem ook voorzieningen die juist om een landelijke aanpak vragen. Een voorbeeld is veilige opvang voor jongeren die uit een crimineel netwerk willen stappen. “Dat is specialistisch, kostbaar en het is niet in iedere gemeente even vaak nodig. Dan heeft het meer zin om dat landelijk te organiseren, zodat gemeenten er gebruik van kunnen maken als dat nodig is.”
Eerste stap zetten
Jongeren die hulp het hardst nodig hebben, vinden het vaak het moeilijkst om de eerste stap te zetten. Daar ligt volgens Sjoerd een duidelijke opdracht voor gemeenten en hulpverleners. “Blijf kijken naar de context achter het gedrag. Vraag niet alleen wat iemand heeft gedaan, maar ook waarom. Wie zit erachter? Welke druk ervaart iemand? Welke keuzes had iemand werkelijk?”
Voor veel jongeren begint verandering niet met een strafzaak of een hulpverleningstraject. Het begint met een vraag die ze nergens anders durven te stellen, en voor die jongeren is Keerpunt bedoeld.