Om georganiseerde criminaliteit in het Caribische deel van het Koninkrijk beter te bestrijden, werken de politiekorpsen, Kustwacht, Marechaussee en het Recherche Samenwerkingsteam (RST) sinds dit jaar samen in zogeheten War Rooms. Door informatie en data te bundelen, krijgen de partners binnen het Koninkrijk een volledig beeld van de criminele netwerken die de eilanden verbinden en kunnen ze sneller en slimmer optreden.
Wie grip wil krijgen op georganiseerde criminaliteit in zowel het Caribisch als het Europees deel van het Koninkrijk, moet over grenzen durven samenwerken. Dat besef leidde enkele jaren geleden tot een steeds intensievere samenwerking en afgelopen april tot een primeur: de eerste War Room Cariben. Twee weken lang werkten analisten en informatiespecialisten van de politiekorpsen, het RST, de Kustwacht, de Koninklijke Marechaussee, het Openbaar Ministerie en de Douane op Curaçao intensief samen aan één doel: beter zicht krijgen op wat er zich in de onderwereld van de eilanden afspeelt.
Die eerste War Room was het antwoord op een bekend probleem. “Er was te weinig zicht op wat er precies speelde aan criminaliteit,” zegt politie-liaison Jurgen Bakker, die de samenwerking mede coördineerde. “Iedereen beschikte over een stukje van de puzzel, maar niemand zag het hele plaatje.” Door informatie, data en expertise te bundelen, ontstond voor het eerst een gezamenlijk beeld van de criminele netwerken die actief zijn tussen de eilanden.
Samen werken, samen zien
In een War Room zitten analisten van verschillende organisaties letterlijk bij elkaar in een ruimte. Ze bekijken dossiers over wapenhandel, mensenhandel, witwassen en skimming en leggen de informatie naast elkaar. Waar voorheen ieder korps of dienst zijn eigen informatie bewaarde, werden die gegevens nu gedeeld en gecombineerd. Daardoor ontstonden nieuwe verbanden. Een concreet resultaat was de zogeheten Bulgaarse skimmingzaak. Op camerabeelden uit Aruba en Sint Maarten bleken dezelfde verdachten op te duiken. Dankzij de gezamenlijke analyse konden de diensten de werkwijze van de groep in kaart brengen en banken op de eilanden waarschuwen. “Dat is precies wat we willen bereiken,” zegt Bakker. “Door informatie te delen, zie je plotseling patronen die eerder verborgen bleven.”
Vuurwapens
Ook op het gebied van vuurwapens – een snelgroeiend probleem op de eilanden - leverde de samenwerking winst op. De War Room van november, een vervolg op de eerste editie, richtte zich volledig op wapenhandel en vuurwapengeweld. Daarbij werden ook de operationele teams nadrukkelijk betrokken. Door forensische gegevens en ballistische data te koppelen aan meldingen en tactische informatie, konden de samenwerkende partners bredere verbanden leggen tussen vuurwapens, schietincidenten, liquidaties én verdachten op verschillende eilanden én in Nederland. Resultaten waren op het moment dat dit artikel tot stand kwam nog niet beschikbaar, maar al in de eerste War Room bleek dat een op Aruba aangetroffen 3D-geprint vuurwapen te herleiden was tot een groter netwerk. Ook van de tweede War Room is de verwachting dat dergelijke verbanden zichtbaar worden.
Van eilanddenken naar één aanpak
De beide War Rooms zijn onderdeel van een bredere ontwikkeling: het versterken van de regionale samenwerking en slagkracht. Waar de korpsen van Curaçao, Aruba, Sint Maarten en Caribisch Nederland geconfronteerd worden met lokale uitwassen van internationale criminaliteit, groeit ook de samenwerking om criminaliteit beter te bestrijden door een bredere aanpak. Dat geldt zeker voor drugshandel, wapenhandel en mensenhandel. Veel drugs en wapens komen uit Zuid-Amerika, in het bijzonder Venezuela en Colombia. De drugs vinden via de eilanden uiteindelijk hun weg naar Europa, andere delen van de Cariben of Noord-Amerika. De criminaliteit is internationaal, dus de bestrijding moet dat ook zijn.
Gezamenlijke database
De samenwerking in de Cariben kreeg de afgelopen jaren al vorm via het Inter Insulair Coördinatiepunt (IICP), waarin alle politiekorpsen, het RST, de Kustwacht en de Koninklijke Marechaussee samenwerken. Dankzij een gezamenlijke database kunnen signalen van verdacht gedrag op het ene eiland snel worden gekoppeld aan informatie van een ander. “Dat klinkt vanzelfsprekend,” zegt Bakker, “maar het was hier jarenlang niet mogelijk. Men hield informatie liever voor zich. De War Rooms laten zien dat informatie delen loont.”
Concreet effect
De samenwerking binnen het Koninkrijk werpt inmiddels zichtbaar vruchten af. Door de uitwisseling van gegevens kunnen verdachten sneller worden opgespoord en beter worden gevolgd. Bij verdenking van drugssmokkel kan de politie op de eilanden nu direct contact opnemen met elkaar en met partners op Schiphol. Zo werden verschillende verdachten en koeriers al bij aankomst in Nederland aangehouden.
Ook op zee is het effect merkbaar. De Kustwacht heeft het aantal onderscheppingen van bootjes met cocaïne de afgelopen periode flink zien dalen. En het aantal voor de prostitutie geworven vrouwen dat met kleine bootjes vanuit Venezuela naar de Antillen wordt gebracht, een transport dat door kapseizende scheepjes regelmatig eindigde in dodelijke drama’s op zee, is volgens Bakker “gelukkig sterk afgenomen”, maar dit heeft volgens hem vooral te maken met het huidige conflict tussen de VS en Venezuela.
Dat de effecten duidelijk merkbaar zijn wil niet zeggen dat de strijd gewonnen is. Criminele organisaties verleggen voortdurend hun routes en methoden. Grote drugstransporten gaan tegenwoordig steeds vaker buiten de havens om, waarbij ladingen zowel bij vertrek als vlak voor aankomst op volle zee aan- en van boord worden gebracht en gehaald. Ook dat vraagt om voortdurende samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de partners in het Koninkrijk.
Eén front binnen het Koninkrijk
De War Room is door de deelnemende diensten ervaren als een doorbraak. Niet alleen vanwege de praktische resultaten, maar vooral omdat het vertrouwen tussen de partners zichtbaar groeit. “Er was aanvankelijk veel koudwatervrees,” vertelt Bakker. “Men vroeg zich af wat er met informatie zou gebeuren als die werd gedeeld. Maar nu iedereen heeft gezien dat het werkt en juridisch goed geborgd is, is het vertrouwen gegroeid.”
Inmiddels is besloten dat de War Room een vast terugkerend onderdeel wordt van de samenwerking. De volgende editie zal nog meer organisaties betrekken, waaronder financiële toezichthouders en opsporingsinstanties uit andere delen van het Koninkrijk.